راهنمای کامل رشته علوم اجتماعی

0 55

معرفی رشته علوم اجتماعی

علوم اجتماعی به عنوان یکی از زیرشاخه های علوم انسانی، به مطالعه پدیده های گروهی و جمعی می پردازد. در حقیقت، موضوع رشته علوم اجتماعی، شناخت علمی پدیده های اجتماعی است که در زمانی کم و بیش طولانی شکل گرفته است و پدیده های اجتماعی، حول محور انسان اجتماعی و ویژگی های آن دور می زند.

عالمان علوم اجتماعی همواره به دنبال بررسی پدیده های اجتماعی هستند، تا بتوانند حوادث و اتفاقات آینده را پیش بینی کنند. به اعتقاد بسیاری از متخصصان حوزه علوم انسانی، بسیاری از رشته ها همچون اقتصاد، علوم رفتاری، ارتباطات و دیگر رشته ها، جز زیرشاخه رشته علوم اجتماعی محسوب می شود.

گرایش های رشته علوم اجتماعی

رشته علوم اجتماعی به تربیت متخصصانی می پردازد، که بتوانند از عهده نیازهای جامعه برآیند. رشته علوم اجتماعی دارای‌ چهار گرایش‌ پژوهشگری‌ اجتماعی‌، برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌، رفاه‌ و تعاون‌ اجتماعی‌ و مردم‌شناسی‌ است‌. در ادامه به توضیح هر یک از گرایش های  رشته علوم اجتماعی می پردازیم.

گرایش‌ پژوهشگری‌ اجتماعی

گرایش پژوهشگری‌ اجتماعی‌ همان رشته جامعه شناسی است که بعد از انقلاب فرهنگی به این نام تغییر یافته است، اما در حال حاضر دوباره به نام جامعه شناسی تدریس می گردد. در رشته جامعه شناسی متخصصانی تربیت می شوند که بتوانند از طریق مطالعات‌ دقیق‌ نظری‌ و عملی‌ به‌ عنوان‌ یک‌ محقق‌، سطح‌ آگاهی‌های‌ اجتماعی‌ را بالا برده‌ و‌ پاسخگوی‌ نیاز مراکز آموزشی‌، پژوهشی‌ و خدماتی‌ باشد.

یک جامعه‌شناس از سطح پدیده‌های اجتماعی که همه مردم در دیدن آن مشترکند، بسیار فراتر می‌رود. او ژرفای پدیده‌های اجتماعی را می‌بیند و از علل و آثار واقعی آنها خبر می‌دهد و مشت علل و نتایح دروغین را که معمولاً مردم به آنها دلبسته‌اند، باز می‌کند.

بینش جامعه‌شناس برخلاف مشاهده گران معمولی تک‌بعدی و یک متغیری نیست، معادلات او یک مجهولی نیستند. جامعه‌شناس در پس هر پدیده‌ای دست‌های زیادی را در کار می‌بیند و برای حل هر مسأله از مجهول‌های متعددی خبر می‌گیرد. پس مطالعه جامعه‌شناسی می تواند چنین بینش ژرف و نیز گسترده‌ای را نسبت به زندگی اجتماعیِ انسان، به ما بدهد.
مهارت‌ در عملیات‌ تحقیقی‌، معرفی مبانی‌ جامعه‌شناسی‌ و مباحث‌ جمعیت‌شناسی‌ از دروس مهم در این گرایش از رشته علوم اجتماعی می باشد.

توانایی‌های‌ لازم‌ برای تحصیل در گرایش پژوهشگری‌ اجتماعی

تمایل و توانایی در تحقیق‌های‌ نظری‌ و عملی‌، یکی از ویژگی های دانشجویان این گرایش می باشد. چرا که دانشجویان در این رشته باید ضمن مطالعه نظریه‌های‌ اجتماعی‌ و نقد و تحلیل‌ آن به پژوهش میدانی، نیز بپردازند تا برای ادعاهای نظری خود مشاهدات تجربی بیابند. دانش‌ و بینش‌ ریاضی‌ در این‌ گرایش‌ بسیار مهم‌ است‌؛ چون‌ دقیق‌ فکر کردن‌ و دقیق‌ اندیشیدن‌ در پژوهشگری‌ اجتماعی‌ اهمیت بسیاری دارد.

موقعیت‌ شغلی‌ گرایش پژوهشگری‌ اجتماعی در ایران

باتوجه به این که امروزه بسیاری از سازمانهای دولتی و بخش‌ خصوصی موظف‌ به‌ انجام‌ تحقیقات‌ اجتماعی‌ هستند، به‌ جرأت‌ می‌توان‌ گفت‌ که‌ امروزه‌ یک‌ دانشجوی‌ باسواد این‌ گرایش‌ که‌ دارای‌ مهارت‌ پژوهشی‌ باشد، هرگز مشکل‌ اشتغال‌ نخواهد داشت‌.

دروس‌ مشترک‌ در گرایش‌های مختلف علوم اجتماعی

نظریه‌های‌ جامعه‌شناسی‌، روش‌ تحقیق‌، جامعه‌شناسی‌ در ادبیات‌ فارسی‌، روش‌ تحقیق‌ علمی‌، جامعه‌شناسی‌ جنگ‌ و نیروهای‌ نظامی‌، بررسی‌ مسائل‌ اجتماعی‌ ایران‌، جامعه‌شناسی‌ انقلاب‌ها، مبانی‌ جامعه‌شناسی‌، مبانی‌ جمعیت‌شناسی‌، مبانی‌ روانشناسی‌، ریاضیات‌ پایه‌، مبانی‌ فلسفه‌، مبانی‌ مردم‌شناسی‌، مبانی‌ تاریخ‌ اجتماعی‌ ایران‌، اصول‌ علم‌ سیاست‌، آمار مقدماتی‌، روش‌های‌ مقدماتی‌ تحلیل‌ جمعیت‌، اصول‌ علم‌ اقتصاد، آمار در علوم‌اجتماعی‌، تاریخ‌ تفکر اجتماعی‌ در اسلام‌، روانشناسی‌ اجتماعی‌، زبان خارجه تخصصی‌، انسان‌ از دیدگاه‌ اسلام‌ و سایر مکاتب‌.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ پژوهشگری‌ اجتماعی‌

جامعه‌شناسی‌ روستایی‌، جامعه‌شناسی‌ انحرافات‌ اجتماعی‌، جامعه‌شناسی‌ ایلات‌ و عشایر، جامعه‌شناسی‌ خانواده‌ ، جامعه‌شناسی‌ شهری‌، تکنیک‌های‌ خاص‌ تحقیق‌، جامعه‌شناسی‌ ارتباط‌ جمعی‌، جامعه‌شناسی‌ صنعتی‌، کاربرد کامپیوتر، جامعه‌شناسی‌ سازمان‌ها، جامعه‌شناسی‌ توسعه‌، کاربرد جمعیت‌شناسی‌.

گرایش‌ برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌

مسائل‌ اجتماعی‌ و برنامه‌ریزی‌ در خصوص‌ اجتماع‌ و انسان‌ در ذیل شاخه برنامه ریزی اجتماعی قرار می گیرد.این رشته بیشتر جنبه کاربردی و عملی دارد. برای‌ مثال‌ هنگام‌ ساخت‌ یک‌ مجتمع‌ آپارتمانی‌، کارشناس‌ برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌ برای‌ مسائل‌ اجتماعی‌ آن‌ مجتمع‌ برنامه‌ریزی‌ می‌کند تا حقوق‌ هریک‌ از افراد ساکن‌ در مجتمع‌ حفظ‌ و ساکنان‌ آن‌ با کمترین‌ مشکلات‌ و مسائل‌ اجتماعی‌ روبرو گردند. یک برنامه‌ریز در یک‌ شهر می تواند در زمینه محل قرارگیری مراکز اقتصادی‌ یا سایت‌های‌ صنعتی‌ و توسعه‌ صحیح ساختمانی‌ به اظهار نظر بپردازد.

توجه به این نکته ضروری است که این رشته در دانشگاه های مختلف با سرفصلهای متفاوتی ارائه می شود.برای مثال، آنچه که در دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان رشته برنامه ریزی اجتماعی تدریس می شود، با دانشگاه تهران تفاوت هایی دارد و همچنین داوطلبان باید بدانند این شاخه با شاخه جامعه شناسی تفاوت های فاحشی دارد و نباید تصور کرد این رشته زیرشاخه جامعه شناسی می باشد. چرا که بسیاری از دانشجویان پس از تحصیل در این رشته متوجه می شوند که این رشته مورد علاقه آن ها نبوده و نمی توانند آن را ادامه دهند.

توانایی‌های‌ لازم برای تحصیل در رشته برنامه‌ریزی اجتماعی

برخورداری از سلامت جسمانی جهت کار میدانی، توانایی در دروس‌ ریاضی‌، زبان‌ انگلیسی‌، جغرافیا و جامعه‌شناسی‌ از شرطهای موفقیت در این رشته میباشد.کار دانشجو و بخصوص‌ فارغ‌التحصیل‌ برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌ یک‌ کار کتابخانه‌ای‌ نیست‌، بلکه‌ باید در جامعه‌ حضوری‌ فعال‌ داشته‌ باشد.

موقعیت‌ شغلی رشته برنامه‌ریزی اجتماعی در ایران

باتوجه به این که دانشجویان این رشته نسبت به مسائل‌ شهری‌ و روستایی‌، حمل‌ و نقل‌، برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌ ـ اقتصادی‌ با بعد اجتماعی اطلاعات کافی دارند، می‌توانند در سه‌ بخش‌ دولتی‌، عمومی‌ و خصوصی‌ فعالیت‌ نمایند. سازمان‌های‌ برنامه‌ و بودجه‌، وزارت‌ کشور، فرمانداری‌ها و در اکثر اداره‌های‌ دولتی‌ در زمره بخش دولتی قرار می گیرند.

شهرداری‌ها، مؤسسه‌های‌ مختلفی‌ از قبیل‌ بنیاد شهید، کمیته‌ امداد امام‌ خمینی‌”ره‌”، سازمان‌ بهزیستی‌ و مؤسسه‌های‌ رفاهی‌ مراکز مهم عمومی برای اشتغال این افراد هستند و در بخش‌ خصوصی‌ نیز مؤسسه‌های‌ خدماتی‌ و مشاوره‌ای‌ مکان‌های‌ مناسبی‌ برای‌ اشتغال‌ هستند. فارغ‌التحصیلان‌ می‌توانند به‌ صورت‌ کارشناسان‌ مستقل‌ تحقیقات‌ شهری‌، روستایی‌ و منطقه‌ای‌ نیز فعالیت‌ کنند.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌

اصول‌ توسعه‌ و عمران‌، تئوری‌های‌ برنامه‌ریزی‌، برنامه‌ریزی‌ شهری‌، تئوری‌های‌ برنامه‌ریزی‌ منطقه‌ای‌، برنامه‌ریزی‌ روستائی‌، تکنیک‌های‌ مقدماتی‌ برنامه‌ریزی‌، برنامه‌ریزی‌ منطقه‌ای‌ در ایران‌، ارزشیابی‌ طرح‌ها و برنامه‌ها، عوامل‌ سازمان‌دهی‌ مکان‌، برنامه‌ریزی‌ حمل‌ و نقل‌، برنامه‌ریزی‌ اجتماعی‌،اصول‌ علم‌ جغرافیا و نقشه‌خوانی‌.

گرایش‌ تعاون‌ و رفاه‌ اجتماعی

این گرایش از اقتصاد، جامعه‌شناسی‌، مردم‌شناسی‌، امور مالی‌، حسابداری‌، مدیریت‌ و تعاون‌ و کارکرد تعاون تلفیق شده است.‌ دانشجویان در این رشته می توانند به عنوان عاملان توزیع‌ عادلانه‌ ثروت‌ و قدرت‌ در جامعه‌ مشغول فعالیت شوند. هرآنچه‌ که مربوط‌ به‌ تعاونی‌ باشد، در این گرایش از علوم اجتماعی مورد بحث‌ و بررسی‌ قرار می‌گیرد که‌ از آن‌ جمله‌ می‌توان‌ به‌ انواع‌ تعاونی‌ها، چگونگی‌ تأسیس‌ و مدیریت‌ آنها و فوایدی‌ که‌ تعاونی‌ها برای‌ جامعه‌ دارند، اشاره‌ کرد.

توانایی‌های‌ لازم‌ برای تحصیل در گرایش‌ تعاون‌ و رفاه‌ اجتماعی

از آنجایی که دو درس‌ پایه‌ و اصلی‌ این رشته اقتصاد و جامعه‌شناسی‌ است، دانشجویان این رشته باید علاوه بر بر توانایی در ریاضیات به علوم اجتماعی نیز علاقه مند باشند. چرا که در کنار دروس‌ مهم‌ این‌ رشته‌ مثل‌ امور مالی‌، اقتصاد و حسابداری‌ ، دروس جامعه‌شناسی‌ یا مردم‌شناسی‌ نیز در دستور کار این رشته قرار دارد.

علاقه به‌ تعاون‌ و روحیه‌ همکاری‌ و همیاری‌ با دیگران‌، از دگیر ویژگی های لازم جهت موفقیت در این رشته می باشد. زیرا در این‌ رشته‌ دانشجو باید بتواند ارتباطی‌ نزدیک‌ با دیگران‌ ایجاد کند.

موقعیت‌ شغلی‌ گرایش‌ تعاون‌ و رفاه‌ اجتماعی در ایران‌

فارغ‌التحصیلان‌ این‌ گرایش‌ می‌توانند در شاخه‌ها و واحدهای‌ مختلف‌ وزارتخانه‌ تعاون‌ کار کنند. تعاونی‌های‌ شرکت‌ها و وزارتخانه‌های‌ مختلف‌ اعم‌ از تعاونی‌های‌ تولیدی‌، مصرف‌ و مسکن‌ از دیگر مراکزی است که یک فارغ التحصیل این رشته می تواند به‌ عنوان‌ مدیر و برنامه‌ریز در آن مشغول‌ به‌ کار شوند. با این‌ که‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ گرایش‌ می‌توانند در بسیاری‌ از وزارتخانه‌ها و شرکت‌های‌ خصوصی‌ و دولتی‌ مفید باشند، اما متأسفانه‌ بازار کار این‌ گرایش‌ محدود است چون‌ در جامعه‌ ما به‌ مدیریت‌ علمی‌ تعاونی‌ها اهمیت‌ نداده‌ و در کل‌ تعاونی‌ها حضوری‌ فعال‌ در جامعه‌ ندارند.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ تعاون‌ و رفاه‌ اجتماعی

اصول‌ و اندیشه‌های‌ تعاونی‌، سیر تحول‌ تعاونی‌ در ایران‌ و جهان‌، اصول‌ آموزش‌ و ترویج‌ تعاونی‌، انواع‌ و کارکرد تعاونی‌ها، سازماندهی‌ و مدیریت‌ در تعاونی‌ها، زمینه‌ها و شیوه‌های‌ همیاری‌ در جوامع‌ شهری‌ و روستائی‌، اقتصاد خرد و کلان‌، حقوق‌ تجارت‌، حقوق‌ تعاون‌ (تهیه‌ اساسنامه‌ و آئین‌نامه‌)، اصول‌ حسابداری‌، امور مالی‌ تعاونی‌ها، سمینار مسائل‌ تعاونی‌، تأمین‌ و رفاه‌ اجتماعی‌، کارورزی‌.

گرایش‌ مردم‌ شناسی

مردم شناسی را به جای آدم شناسی نباید گرفت. میان ما معمول این است که آدم شناس کسی را می گویند، که در برخورد با دیگری زود به احوال او پی می برد که نیک است یا بد است، زیرک و دانا یا نادان است و همچنین خصایص دیگر را و این صفت چون در کسی باشد او را آدم شناس می گویند. اما مردم شناسی چنان که ما اصطلاح کرده ایم چیز دیگری است.

مردم‌شناسی به ‌ مطالعه‌ فرهنگ‌ جوامع‌ مختلف‌، در مکان‌ها و زمان‌های‌ متفاوت‌ می پردازد و به‌ سیر تحول‌ فرهنگ‌، علل‌ تغییرات‌ فرهنگی‌ و کاربرد فرهنگ‌ در جوامع‌ مختلف‌ نظر دارد. از آنجایی که لازمه‌ اصلی‌ مطالعات‌ اجتماعی‌، مطالعه‌ فرهنگی‌ است‌ و در حوزه‌ مطالعات‌ فرهنگی‌ نیز، مردم‌شناسان‌ نقش‌ بسیار مهمی‌ دارند. این رشته از اهمیت ویژه ای در علوم اجتماعی برخوردار است.

توانایی‌های‌ لازم برای تحصیل در گرایش‌ مردم‌ شناسی

دانشجویان این رشته باید کنجکاوی‌، صبر و علاقه‌ به‌ کارهای‌ میدانی‌ را در دستور کار خود قرار دهند. دانشجویان‌ مردم‌شناسی‌ باید ضمن علاقه به‌ مردم‌ و مسائل‌ جامعه‌اش‌، روابط‌ اجتماعی‌ خوبی‌ داشته‌ باشد تا بتواند با گروه‌های‌ مختلف‌ جامعه‌ ارتباط‌ نزدیکی‌ برقرار کرده‌ و از فرهنگ‌ و هنجارهای‌ آنها مطلع‌ شود.

موقعیت‌ شغلی‌ گرایش‌ مردم‌ شناسی در ایران‌

مردم‌ شناسی‌ یکی از رشته های جذاب در حوزه علوم انسانی محسوب می شود و باتوجه به اینکه زیربنای‌ بسیاری‌ از فعالیت‌های‌ اجتماعی‌ است‌، بازار کار متنوعی‌ برای‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ گرایش‌ وجود دارد.
برخی‌ از وزارتخانه‌ها مثل‌ وزارت‌ فرهنگ‌ وارشاد اسلامی‌، آموزش‌ و پرورش‌، جهادکشاورزی‌، کشور، خارجه‌ و نیرو در حال‌ حاضر نیز دارای‌ بخش مردم شناسی می باشند و فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ را جذب‌ می‌کنند. همچنین‌ فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ می‌تواند به‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ آزاد روی‌ آورده‌ و نتیجه‌ تحقیقات‌ خویش‌ را به‌ صورت‌ کتاب‌ منتشر سازد. چون‌ امروزه‌ کتبی‌ که‌ در زمینه‌ مردم‌شناسی‌ چاپ‌ می‌شود، بازار بسیار خوبی‌ دارد.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ مردم‌شناسی‌

جامعه‌شناسی‌ قشرها و نابرابری‌ها، جامعه‌شناسی‌ ایلات‌ و عشایر، مردم‌ شناسی‌ فرهنگی‌، محیط‌شناسی‌ انسانی‌، جغرافیای‌ انسانی‌ ایران‌، تنظیم‌ خانواده‌ و جمعیت‌، مبانی‌ تعاون‌ ، زمینه‌ها و شیوه‌های‌ همیاری‌ در شهر و روستا، فرهنگ‌ و توسعه‌، مردم‌ نگاری‌، مردم‌شناسی‌ ماقبل‌ تاریخ‌ و جوامع‌ ابتدایی‌، باستان‌شناسی‌ از دیدگاه‌ انسان‌شناسی‌، موزه‌داری‌ و تکنیک‌ ضبط‌ اسناد، مردم‌ شناسی‌ روستا، ایل‌شناسی‌، نظام‌های‌ خویشاوندی‌، مردم‌شناسی‌ اعتقادات‌ دینی‌، مردم‌شناسی‌ هنر، نماد و نشانه‌شناسی‌، انسان‌شناسی‌ و فرهنگ‌ منطقه‌ای‌ (آفریقا و …)، مردم‌شناسی‌ شهری‌، نظریه‌های‌ مردم‌شناسی‌.

برای قبولی در رشته علوم اجتماعی چه رتبه ای نیاز است؟

  • مشاهده رتبه قبول شدگان رشته علوم اجتماعی در سال 96

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.