راهنمای کامل رشته زیست شناسی سلولی مولکولی

0 3,478

معرفی رشته زیست شناسی سلولی مولکولی

در این بخش به ارائه و معرفی اجمالی گرایش‌های ۵ گانه‌ی رشته زیست شناسی سلولی مولکولی می‌پردازیم:

۱- گرایش ژنتیک

برای آشنایی با این گرایش درابتدا باید با مفهوم ژنتیک آشنا شد که البته امروزه واژه و مفهوم غریب و نا آشنایی نیست، به طورکلی و اجمالی علم ژنتیک به دانش انتقال صفات وراثتی از والدین به فرزندان اتلاق می‌شود، که منظور از این والدین و فرزندان می‌تواند هرموجودی اعم از انسان، گیاه ، یا موجودات ذره بینی باشد. می‌توان گفت که هدف علم ژنتیک اثبات این نکته است که مکانیسم‌های مولکولی ، عامل انتقال صفات از والدین به فرزندان(از نسلی به نسل دیگر) هستند.

به طور کلی این علم به پیشگیری و تشخیص بیماری‌های ژنتیکی قبل و بعد از تولد، عوامل ژنتیکی و وراثتی بیماری‌هایی از قبیل سرطان، شناسایی ناقلین بیماری‌های مختلف، مشاوره‌ی ڗنتیکی،ژن درمانی، نقش ژنتیک در شکل گیری رفتارهای افراد، شناسایی و پایش جمعیت‌های ژنتیکی و نژادهای انسانی مختلف، اصلاح نژاد، ژنتیک مولکولی، و حتی پزشکی قانونی می‌پردازد و این موارد را مورد مطالعه و بررسی قرار می‌دهد.

آینده شغلی رشته ژنتیک در ایران

باید توجه داشت که علم ژنتیک در ایران هنوز نوپا و درآغاز راه است و هنوز با کمبودها و کاستی-های فراوانی روبه روست، اما ازطرفی این علم در حال پیشرفت و روبه رشد است ، لذا نمی‌توان گفت که تحقیقات ژنتیکی در ایران صورت نمی‌گیرد و فارغ التحصیلان این گرایش جذب بازار کارنمی‌شوند. مراکز و سازمان‌های مختلفی وجود دارند که فارغ التحصیلان این گرایش می‌توانند در آنها مشغول فعالیت شوند. مانند: مراکز جهاد کشاورزی، مراکز پژوهشی-تحقیقاتی وزارت علوم، مرکز ملی تحقیقات مهندسی ژنتیک و تکنولوژی زیستی و نیز انستیتو پاستور که البته عمده ی فعالیت های این مراکز در زمینه ی تحقیقات و پژوهش های ژنتیکی می‌باشد.

۲- گرایش میکروبیولوژی

علم میکروبیولوژی، شاخه‌ای از رشته‌ی زیست شناسی است که میکروارگانیسم‌ها را مورد مطالعه و توجه قرار می‌دهد و به بررسی ارتباطات میکروارگانیسم‌ها با یکدیگر و با دیگر موجودات(ازقبیل انسان، گیاهان و حیوانات) می‌پردازد.

اما میکروارگانیسم چیست؟ در پاسخ می‌توان گفت که به موجودات بسیار ریز ذره بینی مانند ویروس‌ها، قارچ‌های میکروسکوپی، باکتری‌ها و پروتوزوئرها که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شوند، میکروارگانیسم گفته می‌شود. میکروبیولوژی پزشکی، میکروبیولوژیغذایی ومیکروبیولوژیصنعتی ۳ گرایش علم میکروبیولوژی هستند.

آینده شغلی رشته میکروبیولوژی در ایران

درخصوص حوزه و دامنه‌ی کابرد این گرایش باید گفت که دامنه فعالیت و کاربرد آن بسیار گسترده و متنوع است در واقع هرجا بتوان میکروارگانیسم یافت می‌توان ردپای این گرایش را نیز درآنجا یافت، و می‌توان طیف گسترده و متنوعی از کاربردهای این گرایش را ذکر کرد به عنوان مثال در تشخیص بیماری‌ها در آزمایشگاه‌های طبی، کاربرد سلاح‌های میکروبی و مبارزه با آنها، تولید مواد غذایی مختلف، کارخانه‌های عطرسازی، در تشخیص و مبارزه با آفات گیاهی در کشاورزی، در استخراج فلزات سنگین وگوگردزدایی از نفت، در حفظ و مراقبت از محیط زیست، تصفیه فاضلاب، مبارزات بیولوژیکی با عفونت‌ها وآلودگی‌های فاضلابی برای تولید آب سالم، و در نساجی.

لازم به ذکر است که میکروبیولوژی خود زیربنا وپایه‌ی بسیاری از علوم دیگر مانند ژنتیک، بیوشیمی، پزشکی، و بیوتکنولوژی است. ازانجایی که گستره ودامنه‌ی کاربرد این گرایش متنوع و گوناگون است ، فارغ التحصیلان این گرایش نیز می‌توانند در حوزه‌های مختلفی جذب گردند، شماری از این حوزه‌ها و مراکز عبارتند از: مراکز صنایع غذایی مانند کارخانه‌های کنسرو و کمپوت سازی، مراکز صنایع بهداشتی و آزمایشگاهی، مراکز تهیه مواد دارویی مانند آنتی بیوتیک‌ها، کارخانجات تولید اسید(مانند اسید بوتریک و اسید استیک) و حلال ها(مانند الکل واستون)، مراکز تولید وتهیه واکسن، پژوهشگاه‌های نفت(به منظور تحقیق و پژوهش روی میکروب‌های نفت خوار و یا گوگردزدایی )، موسسه استاندارد(برای تشخیص کیفیت وسلامت موادغذایی و بهداشتی).

۳- گرایش علوم سلولی و مولکولی

همان طور که از نام این گرایش نیز پیداست،این گرایش با سلول و مولکول در ارتباط است، لذا لازم به ذکر است که سه مولکول وجود دارد که مهم ترین وبیشترین تاثیر را روی زیست و حیات سلول دارند که این سه مولکول عبارتند از: RNA، DNA، و پروتئین که به ترتیب وظیفه ونقش آنها ذخیره اطلاعات و صادرکننده‌ی فرمان‌های سلول، انتقال دهنده‌ی فرمان‌ها، و اجراکننده‌ی فرمان‌ها می‌باشد. پس این گرایش از زیست شناسی سلولی و مولکولی به بررسی و مطالعه ی این فرآیند می‌پردازد. اما در خصوص بازارکار این گرایش و شاخه به طور کلی باید گفت که رشته‌های علوم پایه در ایران، بازار کار و آینده‌ی اقتصادی و مالی درخشان و روشنی ندارند و ورود به این رشته‌ها بیشتر از روی علاقه صورت می‌گیرد، لذا این گرایش و رشته برای افراد علاقه مند ،رشته‌ای ارزشمند و مفید خواهد بود.

آینده شغلی رشته علوم سلولی و مولکولی در ایران

البته راه‌هایی نیز پیش روی فارغ التحصیلان این گرایش وجود دارد که یکی از آنها جذب شدن در مراکز تحقیقاتی دانشگاه‌ها، مرکز تحقیقات ژنتیک، مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک ودیگر مراکز تحقیقاتی ازقبیل انستیتوپاستور می‌باشد و دیگری دایرکردن شرکت‌های خصوصی برای تولید مواد اولیه‌ی آزمایشگاه‌های علوم سلولی و مولکولی و آزمایشگاه‌هایی که آزمایش و تست در سطوح مولکولی انجام می‌دهند، که البته چنین فعالیت‌ها و پروژه‌هایی در ایران به صورت محدود در حال انجام است هرچند در صورت اقدام به این فعالیت‌ها می‌توان گفت فارغ التحصیل از وضعیت اقتصادی و مالی نسبتا خوبی برخوردار خواهد شد. شایان ذکراست که این گرایش و این رشته در سطح جهانی و به خصوص در کشورهای پیشرفته بسیار موردتوجه می‌باشد چراکه رشته‌ی علوم سلولی و مولکولی می‌تواند در زمینه‌ی تحقیقات در حوزه‌های پزشکی، بیوشیمی، ژنتیک، بیوتکنولوژی، مهندسی ژنتیک، اصلاح نباتات، شیلات و دام موثر و کمک کننده باشد.

در خصوص ۲ گرایش باقی مانده یعنی گرایش بیوشیمی و بیوفیزیک لازم به ذکر است که این گرایش‌ها تا به امروز در هیچ دانشگاهی در مقطع کارشناسی ارائه نشده است، هرچند که بین گرایش‌های مختلف این رشته در سطح کارشناسی، تفاوت معنادار وقابل توجهی وجود ندارد.

آنچه به طور کلی برای گرایش‌های زیست شناسی سلولی و مولکولی لازم و ضروری است داشتن توانایی و علاقه مندی در دروس آزمایشگاهی، شیمی ، فیزیک، و ریاضی و نیز داشتن صبر و پشتکار است.

درس‌های‌ رشته زیست شناسی سلولی مولکولی

دروس‌مشترک‌ در ‌گرایش‌های ‌مختلف‌ زیست‌شناسی ‌سلولی ‌و مولکولی‌

ریاضی‌، فیزیک‌، شیمی‌، شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، آمار زیستی‌، زیست‌شناسی‌ سلولی‌، زیست‌شناسی‌ مولکولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌، اکولوژی‌، ویروس‌شناسی‌، تکامل‌، زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ گیاهی‌، بیوفیزیک‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌ پرتوی‌، ایمونولوژی‌.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ژنتیک‌

ژنتیک‌ انسانی‌، سیتو ژنتیک‌، اصول‌ مشاوره‌ ژنتیکی‌، ژنتیک‌ سرطان‌، ژنتیک‌ رفتاری‌، مبانی‌ ژنتیک‌ میکروارگانیسم‌، ژنتیک‌ پیشرفته‌ یا تازه‌های‌ ژنتیک‌، ژنتیک‌ کمی‌ یا ژنتیک‌ جمعیت‌ها، سمینار، پروژه‌ (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ رشته‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ علوم‌ سلولی‌ و مولکولی‌

شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌ سلولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌، اکولوژی‌، زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ گیاهی‌، ایمونولوژی‌، زبان‌ تخصصی‌. (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ گرایش‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ میکروبیولوژی‌

شیمی‌ آلی‌، بیوشیمی‌، آمار زیستی‌، زیست‌شناسی‌ سلولی‌، زیست‌شناسی‌ مولکولی‌، ژنتیک‌، میکروبیولوژی‌، اکولوژی‌، ویروس‌شناسی‌، تکامل‌، زیست‌شناسی‌ گیاهی‌، زیست‌شناسی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ جانوری‌، فیزیولوژی‌ گیاهی‌، بیوفیزیک‌، بیوشیمی‌، زیست‌شناسی‌ پرتوی‌، ایمونولوژی‌، باکتری‌شناسی‌، میکروبیولوژی‌ محیطی‌، قارچ‌شناسی‌، پروتوزئولوژی‌. (بسیاری‌ از درس‌های‌ این‌ گرایش‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.