راهنمای کامل رشته مهندسی شیمی

جهت مشاوره درباره رشته مهندسی شیمی در کنکور سراسری با مشاوران بهگام تماس بگیرید

0 9

معرفی رشته مهندسی شیمی

برخی رشته مهندسی شیمی را تنها به حفظ فرمولهای پیچیده و یا کار آزمایشگاهی می شناسند.

اما مهندسی شیمی با رشته شیمی که در گروه علوم پایه قرار دارد تفاوت چشمگیری دارد. از این رو، تنها داوطلبان گروه ریاضی و فیزیک می توانند در این رشته به تحصیل مشغول شوند.

رشته مهندسی شیمی زائيده ضرورت و نياز صنعت مكانيك، الكترونيك و عمران است. درحقیقت، با پیشرفت علم و تکنولوژی صنعت جهت اطلاع از تحولات و فرآیندهای شیمیایی و طراحی دستگاه هایی که در آن فرایندهای شیمیایی اتفاق بیفتد نیاز به حضور مهندسی مکانیکی درصنعت احساس شد.

از این رو، تربیت مهندسان مکانیک که نسبت به علم شیمی از آگاهی کافی برخوردار باشند به یک ضرورت اساسی تبدیل گردید و جهت رفع این نیاز رشته مهندسی شیمی در آموزش عالی تدریس گردید.

گرايش‌ صنايع‌ غذايی، صنايع‌ شيميايی معدنی، صنايع‌ گاز، صنايع‌ پتروشيمی، صنايع‌ پليمر، صنايع پالايش، طراحی فرآيندهای صنايع‌ نفت‌، بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌ و شيميايی سلولزی نه گرایش اصلی رشته مهندسی شیمی دانشگاهی گسترده می باشد. اگرچه در دوره‌ كارشناسی این گرایشها تفاوت اندکی از هم داشته و تنها 12 يا 13 واحد تخصصی دارند اما همین تفاوت اندک، دانشجویان هر گرایش را برای انجام فعالیت خاصی در بازار کار صنعت آمده می کند، که در ادامه به توضیح هریک از گرایش ها خواهیم پرداخت.

گرايش‌ صنايع‌ شيميايی معدنی

رشته مهندسي شيمي

اگرچه اكتشاف‌ و استخراج‌ مواد معدنی به‌ رشته‌ معدن‌ ارتباط دارد، اما فرآورده‌های مواد معدنی در حيطه‌ مهندسی شيمی گرايش‌ شيميايی معدنی قرار می گیرد.

هر كارخانه‌ ای که به توليد مواد غيرآلی مثل‌ سيمان‌، گچ‌، شيشه‌ نسوز و ديرگداز می پردازد باید فرایندهایی جهت تولید آن از سرگذرانده شود.

طراحی این فرآیندهایی که از زمان ورود مواد اولیه تا خروج آن به عنوان یک محصول انجام می گیرد، بر عهده مهندس‌ شيمی صنايع‌ شيميايی معدنی می باشد.

توليد هر ماده‌ معدنی مثل‌ كودهای شيميايی معدنی، حشره‌كش‌ها، نمکها، رنگ‌های معدنی و حتی لعاب‌ روی كاشیها در حيطه‌ كار مهندس‌ شيمی اين‌ گرايش‌ قرار دارد.

گرايش‌ صنايع‌ پتروشيمی

طراحی دستگاه‌ها و فرآيند توليد مواد مختلف‌ از جمله‌ كودهای شيميايی، شوينده‌ها، فرآورده‌های پليمری (مواد اوليه‌ پلاستيکها، لاستيکها و الياف‌ مصنوعی) و مواد شيميايی (اسيدها، حلال‌ها) از نفت‌ و برش‌های نفتی، کار مهندسانی است که در گرایش صنایع پتروشیمی تحصیل کرده اند. دروس‌ تخصصی دانشجويان‌ اين‌ رشته‌ بيشتر در مورد كاتاليزورهای صنعتی است‌ كه‌ در رآكتورها به‌ كار می رود.

گرايش‌ صنايع‌ گاز

عمق‌ چاهی كه‌ برای استخراج‌ گاز زده‌ میشود، قطر لوله‌ای كه‌ گاز را از چاه‌ به‌ پالايشگاه‌ يا از پالايشگاه‌ به‌ شبكه‌های شهری منتقل‌ میكند باید از استانداردهای لازم برخوردار بوده و نیازمند متخصصانی است که بتوانند به کنترل آن بپردازند، که مهندسان گرایش صنایع گاز به این تخصص دست می یابند.

نحوه‌ انتقال‌ گاز از چاه‌ به‌ پالايشگاه‌، نحوه‌ گرفتن‌ گازCO2 از اين‌ ماده‌ (برای جلوگيری از خورده‌ شدن‌ لوله‌ها)، نحوه‌ شيرين‌ كردن‌ گاز ترش ( گاز اوليه‌اي كه از چاه استخراج میشود و قابل مصارف شهري و … نيست)، نیز در حيطه‌ فعاليت‌ يک مهندس‌ شيمی گرايش‌ گاز قرار دارد.

گرايش‌ صنايع‌ پليمر

اگرچه گرایش صنایع پلیمر از سال 1362 از مهندسی شیمی جداگشته و خود به عنوان يک رشته‌ مستقل‌ با دو گرايش‌ صنايع‌ پليمری و تكنولوژی و علوم‌ رنگ‌ درآمده است، اما در برخی از دانشگاه‌های كشور، مهندسی پليمر به عنوان یکی از زیرشاخه های مهندسی شيمی تدریس می شود.

دانش آموختگان اين‌ گرايش‌ می توانند در يكی از زمينه‌های پليمر، مثل‌ فرايند شكل‌دهی پليمر يا طراحی واحدهای صنعتی توليد پليمر مشغول فعالیت شوند.

گرايش‌ شيميايی سلولزی

مهندسانی که در گرایش شیمیایی سلولزی تحصیل می کنند میتوانند با کمک دانش خود از سلولزهایی که در چوب، ضايعات‌ كشاورزی مثل‌ پوست‌ برنج‌، سبوس‌ برنج‌ و ضايعات‌ برگ‌ درختان‌ وجود دارد و به عنوان یک عنصر مزاحم شناخته می شود و باعث آلودگی محیط زیست می گردد، بهره برده و جهت توليد يک نوع‌ سوخت‌ به‌ نام‌ “اتانول‌” كه‌ در تركيب‌ با بنزين‌، سوخت‌ بسيار خوبی است‌، استفاده نمایند.
گرايش‌ شيميايی سلولزی به تربیت متخصصانی اختصاص دارد که بتوانند در حیطه تبديل‌ چوب‌ به‌ كاغذ مشغول فعالیت شوند.

محل‌ تحصيل‌ دانشجويان‌ اين‌ رشته‌ در دانشكده‌ فنی پرديس 3 واقع‌ در استان‌ گيلان‌ ـ رضوان‌شهر (چوكا) می باشد.

گرايش‌ صنايع‌ غذایی

زمانی که وارد سوپرماركت یا فروشگاه‌ی می شویم، مشاهده میکنیم بیشتر مواد غذايی به صورت کنسرو یا کنسانتره عرضه شده اند.

این نوع تکنولوژی نگهداری از مواد غذایی نیازمند فرایندهای تخصصی در صنایع غذایی می باشد که یک مهندس شیمی گرایش صنایع غذایی می تواند در این خصوص به صنعت غذایی کشور کمک نماید.

مهندسی شيمی همچنین می تواند متخصصانی تربیت کند تا در توليد مواد غذايی و بخش‌های صنايع‌ غذايی، مانند ميكروبيولوژی غذا، شيمی غذا و كنترل‌ كيفی صنايع‌ غذايیمشغول فعالیت شوند.

مهندسان شیمی می توانند به طراحی دستگاه هایی بپردازند که فرآيند خشک كردن‌مواد غذایی همچون غذای کودکان که به صورت پودر تهیه می گردد را انجام دهند.

همچنین، طراحی دستگاه‌های استريليزه‌، پاستوريزه‌ و منجمدكننده‌، برعهده‌ متخصصان‌ این رشته‌ است.

گرايش‌ پالايش‌

اين‌ گرايش‌، به تربیت افرادی می پردازد که به صورت تخصصی در زمینه ی طراحی دستگاه‌هايی مثل‌ برج‌های تقطير، دستگاه‌های جداكننده‌ مايعات‌ از مايعات‌ و گازها از مايعات آموزش ببینند.

این مهندسان می توانند با طراحی این دستگاه‌ها،‌ مشتقات‌ ئيدروكربنی مثل‌ بنزين‌ و گازوئيل‌ و مواد سنگين‌تر مثل‌ قير و شوينده‌ها را از نفت‌ خام‌ جدا ساخته‌ و به‌ دست‌ آورند. به بیان کلی تر، می توان گفت، گرايش‌ پالايش‌ به‌ طراحی پالايشگاه‌ها باز میگردد.

گرايش‌ بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌

ارائه راه‌ها و روش‌های بهره‌برداری بهينه‌ از مخازن‌ نفت‌ بر عهده مهندسان بهرهبرداری از منابع نفت می باشد.

در واقع‌، تعیین بهترین و به صرفه ترین روش از روشهای موجود همچون تزريق‌ گاز، تزريق‌ آب‌، تزريق‌ مواد پليمری يا ازدیاد حرارت با توجه‌ به‌ نوع‌ مخزن‌ نفت جهت بهرهبرداری از نفت از جمله وظایفی است که بر عهده مهندسان شیمی می باشد.

در حال حاضر، از آنجایی که افت فشار مخازن نفت،به صورت طبیعی نفت به سطح زمین نمی رسد، حضور مهندسان‌ بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌، يک ضرورت‌ اجتناب‌ناپذير است‌.

گرايش‌ طراحی فرآيندهای صنايع‌ نفت‌

مهندسان طراحی فرآیندهای صنایع نفت به طراحی روش تغییر و تحول نفت از حالتی به حالت دیگر می پردازند.

جهت این تغییر و تحول، طراحی دستگاهها و محاسبات برای به دست آوردن نتیجه ضرورت اساسی دارد.

یک مهندس شیمی صنايعی را طراحی میکند كه‌ به صورت مستقيم‌ يا غير مستقيم‌ به‌ نفت‌ خام‌ يا فرآورده‌های پالايشگاه‌ يا صنايع‌ پتروشيمي وابسته ‌ می باشد.

طراحی فرآيندهای صنايع‌ نفت‌ که واكنش‌های خاصی را از شيميست‌ها میگيرد و با توجه‌ به‌ شرايط‌ محيطی، اقتصادی و … بهترين‌ روش‌ توليد مواد شيميايی و خالص‌سازی آنها را پيدا كرده‌ و پياده‌ میكند، نیز بر عهده مهندسان شیمی این گرایش می باشد.

توانايیهای لازم

اگرچه در نام این رشته شیمی به صورت برجسته تری نمایان است اما مهندسی شیمی که یکی از زیرشاخه های رشته ریاضی فیزیک می باشد، که بیشتر به ریاضیات و مهندسی مربوط است.

از آنجایی که طراحي رآكتور، برج و مبدل نیازمند به دانش رياضي می باشد، توانایی در درس ریاضی و فیزیک در اولویت اول برای دانشجویان این رشته قرار دارد.

دانشجویان این رشته تنها نه واحد بیشتر از دیگر رشتههای مهندسی میگذرانند. دقت نظر یکی از ویژگی های بارزی است که دانشجویان این رشته باید از آن برخوردار باشند.

چرا که آزمايش‌ها در مقياس بزرگ و كوچك نيازمند ظرافت کاری میباشد.براي مثال در شيمي تجزيه، بعضي از آزمايش‌ها در حد ميليونيم “P.P.M” است بدون شك در چنين آزمايشي اگر يك صدم گرم نيز اشتباه بشود،‌ خطا افزايش پيدا كرده و آزمايش به هم میريزد.

موقعيت‌ شغلی در ايران‌

هر كارخانه‌ توليدی اعم‌ از كوچک يا بزرگ‌ نياز به‌ يک مهندس‌ شيمی دارد.

از آنجایی که تمام‌ فرايندهای نوين‌ از مواد شيميايی استفاده‌ میكنند، کارخانه های کوچ و بزرگ به حضور مهندسان شیمی نیاز دارند و کشور ایران نیز به دلیل نفت خیز بودن و وجود پالایشگاههای نفت به این متخصصان جهت ‌ استخراج‌، پالايش‌، انتقال‌ و تبديل‌ نفت‌ به‌ فرآورده‌های شيميايی كه‌ دارای ارزش‌ افزوده‌ بسيار زيادی هستند، نیاز اساسی و ویژه دارد.

همچنین، مهندسان شیمی در طراحی رآكتورها و‌ دستگاه‌هايی كه‌ به‌ جداسازی مواد میپردازند نقش منحصر به فرد دارند.

افزون بر صنايع‌ نفت‌ و گاز و پتروشيمی که مهندسان شیمی می توانند در آن مشغول فعالیت شوند،كارخانه‌هايی مانند‌ سيمان‌، سراميک، صنايع‌ غذايی و حتی نيروگاه‌ها به‌ این افراد نياز دارند.

افرادی که در رشته مهندسی شيمی گرايش‌ صنايع‌ غذايي تحصیل کرده است می تواند ‌در كارخانه‌های توليد مواد غذايی يا داروسازی نیز به فعالیت مشغول شود.

برای قبولی در رشته مهندسی شیمی چه رتبه ای نیاز است؟

  • مشاهده رتبه قبول شدگان رشته مهندسی شیمی در سال 96

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.