rotate

گوشی خود را به حالت عمودی برگردانید

راهنمای کامل رشته مهندسی شیمی

معرفی رشته مهندسی شیمی

برخی رشته مهندسی شیمی را تنها به حفظ فرمولهای پیچیده و یا کار آزمایشگاهی می شناسند.

اما مهندسی شیمی با رشته شیمی که در گروه علوم پایه قرار دارد تفاوت چشمگیری دارد. از این رو، تنها داوطلبان گروه ریاضی و فیزیک می توانند در این رشته به تحصیل مشغول شوند.

رشته مهندسی شیمی زائیده ضرورت و نیاز صنعت مکانیک، الکترونیک و عمران است. درحقیقت، با پیشرفت علم و تکنولوژی صنعت جهت اطلاع از تحولات و فرآیندهای شیمیایی و طراحی دستگاه هایی که در آن فرایندهای شیمیایی اتفاق بیفتد نیاز به حضور مهندسی مکانیکی درصنعت احساس شد.

از این رو، تربیت مهندسان مکانیک که نسبت به علم شیمی از آگاهی کافی برخوردار باشند به یک ضرورت اساسی تبدیل گردید و جهت رفع این نیاز رشته مهندسی شیمی در آموزش عالی تدریس گردید.

گرایش‌ صنایع‌ غذایی، صنایع‌ شیمیایی معدنی، صنایع‌ گاز، صنایع‌ پتروشیمی، صنایع‌ پلیمر، صنایع پالایش، طراحی فرآیندهای صنایع‌ نفت‌، بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌ و شیمیایی سلولزی نه گرایش اصلی رشته مهندسی شیمی دانشگاهی گسترده می باشد. اگرچه در دوره‌ کارشناسی این گرایشها تفاوت اندکی از هم داشته و تنها ۱۲ یا ۱۳ واحد تخصصی دارند اما همین تفاوت اندک، دانشجویان هر گرایش را برای انجام فعالیت خاصی در بازار کار صنعت آمده می کند، که در ادامه به توضیح هریک از گرایش ها خواهیم پرداخت.

گرایش‌ صنایع‌ شیمیایی معدنی

رشته مهندسی شیمی

اگرچه اکتشاف‌ و استخراج‌ مواد معدنی به‌ رشته‌ معدن‌ ارتباط دارد، اما فرآورده‌های مواد معدنی در حیطه‌ مهندسی شیمی گرایش‌ شیمیایی معدنی قرار می گیرد.

هر کارخانه‌ ای که به تولید مواد غیرآلی مثل‌ سیمان‌، گچ‌، شیشه‌ نسوز و دیرگداز می پردازد باید فرایندهایی جهت تولید آن از سرگذرانده شود.

طراحی این فرآیندهایی که از زمان ورود مواد اولیه تا خروج آن به عنوان یک محصول انجام می گیرد، بر عهده مهندس‌ شیمی صنایع‌ شیمیایی معدنی می باشد.

تولید هر ماده‌ معدنی مثل‌ کودهای شیمیایی معدنی، حشره‌کش‌ها، نمکها، رنگ‌های معدنی و حتی لعاب‌ روی کاشیها در حیطه‌ کار مهندس‌ شیمی این‌ گرایش‌ قرار دارد.

گرایش‌ صنایع‌ پتروشیمی

طراحی دستگاه‌ها و فرآیند تولید مواد مختلف‌ از جمله‌ کودهای شیمیایی، شوینده‌ها، فرآورده‌های پلیمری (مواد اولیه‌ پلاستیکها، لاستیکها و الیاف‌ مصنوعی) و مواد شیمیایی (اسیدها، حلال‌ها) از نفت‌ و برش‌های نفتی، کار مهندسانی است که در گرایش صنایع پتروشیمی تحصیل کرده اند. دروس‌ تخصصی دانشجویان‌ این‌ رشته‌ بیشتر در مورد کاتالیزورهای صنعتی است‌ که‌ در رآکتورها به‌ کار می رود.

گرایش‌ صنایع‌ گاز

عمق‌ چاهی که‌ برای استخراج‌ گاز زده‌ میشود، قطر لوله‌ای که‌ گاز را از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌ یا از پالایشگاه‌ به‌ شبکه‌های شهری منتقل‌ میکند باید از استانداردهای لازم برخوردار بوده و نیازمند متخصصانی است که بتوانند به کنترل آن بپردازند، که مهندسان گرایش صنایع گاز به این تخصص دست می یابند.

نحوه‌ انتقال‌ گاز از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌، نحوه‌ گرفتن‌ گازCO2 از این‌ ماده‌ (برای جلوگیری از خورده‌ شدن‌ لوله‌ها)، نحوه‌ شیرین‌ کردن‌ گاز ترش ( گاز اولیه‌ای که از چاه استخراج میشود و قابل مصارف شهری و … نیست)، نیز در حیطه‌ فعالیت‌ یک مهندس‌ شیمی گرایش‌ گاز قرار دارد.

گرایش‌ صنایع‌ پلیمر

اگرچه گرایش صنایع پلیمر از سال ۱۳۶۲ از مهندسی شیمی جداگشته و خود به عنوان یک رشته‌ مستقل‌ با دو گرایش‌ صنایع‌ پلیمری و تکنولوژی و علوم‌ رنگ‌ درآمده است، اما در برخی از دانشگاه‌های کشور، مهندسی پلیمر به عنوان یکی از زیرشاخه های مهندسی شیمی تدریس می شود.

دانش آموختگان این‌ گرایش‌ می توانند در یکی از زمینه‌های پلیمر، مثل‌ فرایند شکل‌دهی پلیمر یا طراحی واحدهای صنعتی تولید پلیمر مشغول فعالیت شوند.

گرایش‌ شیمیایی سلولزی

مهندسانی که در گرایش شیمیایی سلولزی تحصیل می کنند میتوانند با کمک دانش خود از سلولزهایی که در چوب، ضایعات‌ کشاورزی مثل‌ پوست‌ برنج‌، سبوس‌ برنج‌ و ضایعات‌ برگ‌ درختان‌ وجود دارد و به عنوان یک عنصر مزاحم شناخته می شود و باعث آلودگی محیط زیست می گردد، بهره برده و جهت تولید یک نوع‌ سوخت‌ به‌ نام‌ “اتانول‌” که‌ در ترکیب‌ با بنزین‌، سوخت‌ بسیار خوبی است‌، استفاده نمایند.
گرایش‌ شیمیایی سلولزی به تربیت متخصصانی اختصاص دارد که بتوانند در حیطه تبدیل‌ چوب‌ به‌ کاغذ مشغول فعالیت شوند.

محل‌ تحصیل‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ در دانشکده‌ فنی پردیس ۳ واقع‌ در استان‌ گیلان‌ ـ رضوان‌شهر (چوکا) می باشد.

گرایش‌ صنایع‌ غذایی

زمانی که وارد سوپرمارکت یا فروشگاه‌ی می شویم، مشاهده میکنیم بیشتر مواد غذایی به صورت کنسرو یا کنسانتره عرضه شده اند.

این نوع تکنولوژی نگهداری از مواد غذایی نیازمند فرایندهای تخصصی در صنایع غذایی می باشد که یک مهندس شیمی گرایش صنایع غذایی می تواند در این خصوص به صنعت غذایی کشور کمک نماید.

مهندسی شیمی همچنین می تواند متخصصانی تربیت کند تا در تولید مواد غذایی و بخش‌های صنایع‌ غذایی، مانند میکروبیولوژی غذا، شیمی غذا و کنترل‌ کیفی صنایع‌ غذاییمشغول فعالیت شوند.

مهندسان شیمی می توانند به طراحی دستگاه هایی بپردازند که فرآیند خشک کردن‌مواد غذایی همچون غذای کودکان که به صورت پودر تهیه می گردد را انجام دهند.

همچنین، طراحی دستگاه‌های استریلیزه‌، پاستوریزه‌ و منجمدکننده‌، برعهده‌ متخصصان‌ این رشته‌ است.

گرایش‌ پالایش‌

این‌ گرایش‌، به تربیت افرادی می پردازد که به صورت تخصصی در زمینه ی طراحی دستگاه‌هایی مثل‌ برج‌های تقطیر، دستگاه‌های جداکننده‌ مایعات‌ از مایعات‌ و گازها از مایعات آموزش ببینند.

این مهندسان می توانند با طراحی این دستگاه‌ها،‌ مشتقات‌ ئیدروکربنی مثل‌ بنزین‌ و گازوئیل‌ و مواد سنگین‌تر مثل‌ قیر و شوینده‌ها را از نفت‌ خام‌ جدا ساخته‌ و به‌ دست‌ آورند. به بیان کلی تر، می توان گفت، گرایش‌ پالایش‌ به‌ طراحی پالایشگاه‌ها باز میگردد.

گرایش‌ بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌

ارائه راه‌ها و روش‌های بهره‌برداری بهینه‌ از مخازن‌ نفت‌ بر عهده مهندسان بهرهبرداری از منابع نفت می باشد.

در واقع‌، تعیین بهترین و به صرفه ترین روش از روشهای موجود همچون تزریق‌ گاز، تزریق‌ آب‌، تزریق‌ مواد پلیمری یا ازدیاد حرارت با توجه‌ به‌ نوع‌ مخزن‌ نفت جهت بهرهبرداری از نفت از جمله وظایفی است که بر عهده مهندسان شیمی می باشد.

در حال حاضر، از آنجایی که افت فشار مخازن نفت،به صورت طبیعی نفت به سطح زمین نمی رسد، حضور مهندسان‌ بهره‌برداری از منابع‌ نفت‌، یک ضرورت‌ اجتناب‌ناپذیر است‌.

گرایش‌ طراحی فرآیندهای صنایع‌ نفت‌

مهندسان طراحی فرآیندهای صنایع نفت به طراحی روش تغییر و تحول نفت از حالتی به حالت دیگر می پردازند.

جهت این تغییر و تحول، طراحی دستگاهها و محاسبات برای به دست آوردن نتیجه ضرورت اساسی دارد.

یک مهندس شیمی صنایعی را طراحی میکند که‌ به صورت مستقیم‌ یا غیر مستقیم‌ به‌ نفت‌ خام‌ یا فرآورده‌های پالایشگاه‌ یا صنایع‌ پتروشیمی وابسته ‌ می باشد.

طراحی فرآیندهای صنایع‌ نفت‌ که واکنش‌های خاصی را از شیمیست‌ها میگیرد و با توجه‌ به‌ شرایط‌ محیطی، اقتصادی و … بهترین‌ روش‌ تولید مواد شیمیایی و خالص‌سازی آنها را پیدا کرده‌ و پیاده‌ میکند، نیز بر عهده مهندسان شیمی این گرایش می باشد.

تواناییهای لازم

اگرچه در نام این رشته شیمی به صورت برجسته تری نمایان است اما مهندسی شیمی که یکی از زیرشاخه های رشته ریاضی فیزیک می باشد، که بیشتر به ریاضیات و مهندسی مربوط است.

از آنجایی که طراحی رآکتور، برج و مبدل نیازمند به دانش ریاضی می باشد، توانایی در درس ریاضی و فیزیک در اولویت اول برای دانشجویان این رشته قرار دارد.

دانشجویان این رشته تنها نه واحد بیشتر از دیگر رشتههای مهندسی میگذرانند. دقت نظر یکی از ویژگی های بارزی است که دانشجویان این رشته باید از آن برخوردار باشند.

چرا که آزمایش‌ها در مقیاس بزرگ و کوچک نیازمند ظرافت کاری میباشد.برای مثال در شیمی تجزیه، بعضی از آزمایش‌ها در حد میلیونیم “P.P.M” است بدون شک در چنین آزمایشی اگر یک صدم گرم نیز اشتباه بشود،‌ خطا افزایش پیدا کرده و آزمایش به هم میریزد.

موقعیت‌ شغلی در ایران‌

هر کارخانه‌ تولیدی اعم‌ از کوچک یا بزرگ‌ نیاز به‌ یک مهندس‌ شیمی دارد.

از آنجایی که تمام‌ فرایندهای نوین‌ از مواد شیمیایی استفاده‌ میکنند، کارخانه های کوچ و بزرگ به حضور مهندسان شیمی نیاز دارند و کشور ایران نیز به دلیل نفت خیز بودن و وجود پالایشگاههای نفت به این متخصصان جهت ‌ استخراج‌، پالایش‌، انتقال‌ و تبدیل‌ نفت‌ به‌ فرآورده‌های شیمیایی که‌ دارای ارزش‌ افزوده‌ بسیار زیادی هستند، نیاز اساسی و ویژه دارد.

همچنین، مهندسان شیمی در طراحی رآکتورها و‌ دستگاه‌هایی که‌ به‌ جداسازی مواد میپردازند نقش منحصر به فرد دارند.

افزون بر صنایع‌ نفت‌ و گاز و پتروشیمی که مهندسان شیمی می توانند در آن مشغول فعالیت شوند،کارخانه‌هایی مانند‌ سیمان‌، سرامیک، صنایع‌ غذایی و حتی نیروگاه‌ها به‌ این افراد نیاز دارند.

افرادی که در رشته مهندسی شیمی گرایش‌ صنایع‌ غذایی تحصیل کرده است می تواند ‌در کارخانه‌های تولید مواد غذایی یا داروسازی نیز به فعالیت مشغول شود.

برای قبولی در رشته مهندسی شیمی چه رتبه ای نیاز است؟

  • مشاهده رتبه قبول شدگان رشته مهندسی شیمی در سال ۹۶
طراحی و توسعه توسط محمد سلیمانپور | mohammad soleimanpour
تمام حقوق سایت